Dişlenme üç dönemde incelenir.
Süt dişlenme dönemi
Yaklaşık 6 aylıkken süt dişlerinin çıkmaya başlaması ile başlar, 6 yaşına kadar sürer. Bu dönemde ağızda yalnızca süt dişleri bulunur.
Karışık dişlenme dönemi (mixed dentition)
Ağızda hem süt dişleri hem de daimi dişler bulunur. Bir yandan süt dişleri sallanıp düşerken, diğer yandan yeni daimi dişler sırayla sürmeye başlar. Bu dönem, çene ve dişlerin gelişimi açısından ortodontik açıdan çok önemlidir.
Bu dönemde neler tedavi edilir?
Karışık dişlenmede sıklıkla:
- Çene darlığı ve buna bağlı yer darlığı,
- Çapraz kapanış (tek taraflı veya çift taraflı),
- Üst çene geriliği gibi durumlarda çenenin yönlendirilmesi
gündeme gelir. Üst çenede gelişim geriliği varsa üst çenenin öne alınması gibi çene ortopedisi içeren yaklaşımlar planlanabilir.
Bu dönemde yapılan tedavilere faz 1 (koruyucu / önleyici) tedaviler denir. Amaç, mevcut problemin düzeltilmesi ve bozukluğun ileri derecede şiddetlenmesinin önlenmesidir. Faz 1 tedaviler genellikle hareketli, takılıp çıkarılabilen apareyler veya yüz maskesi gibi cihazlarla yürütülür.
Faz 2 tedavi nedir?
Faz 2, daimi dişler ağızda olduktan sonra yapılan asıl kapsamlı tedavidir; dişlerin tamamındaki düzensizlikler ve kapanış hedeflenerek sonlandırılır. Hasta kurallara uyduğunda yeniden tedavi gerekmeyebilir.
Peki “zaten tüm dişler değişince bir daha tel takılacak” deniyorsa neden faz 1 yapalım? Çünkü bazı problemler bekletildiğinde:
- Çene ve yüz gelişimi olumsuz etkilenir,
- İleride gerekli cerrahi veya daha ağresif tedavi ihtimali artar,
- Psikososyal ve çiğneme/fonksiyon sorunları derinleşebilir.
Bu nedenlerle gelişmiş ülkelerde koruyucu önleyici (faz 1) tedaviler yaygın biçimde uygulanmaktadır. Erken tespit edilen çapraz kapanış, çene darlığı veya üst çene geriliği gibi durumlarda, her vakada aynı karar verilmemekle birlikte faz 1 planlaması sık değerlendirilir.
Sağlıklı günler dilerim.
İlgili sayfalar: Tüm tedavilerimiz
Akademik kaynaklar
- Proffit WR, Fields HW, Larson B, Sarver DM. Contemporary Orthodontics. 6th ed. Elsevier; 2019. (Growth modification and mixed dentition.)
- Bishara SE. Mixed dentition treatment — interceptive guidance of occlusion. In: Graber LW, Vanarsdall RL, Vig KWL, Huang GJ. Orthodontics: Current Principles and Techniques. 6th ed. Elsevier; 2017.
- Johnston LE Jr. Early treatment: current clinical perspectives. Semin Orthod. 1998;4(4):225-235.