Retainer (Pekiştirici) Nedir, Ne Kadar Kullanılır?

Ortodontik tedavi tamamlandığında aktif diş hareketi sona erer; ancak dişler yeni konumlarında kendiliğinden sabit kalmaz. Çevre yumuşak dokular, periodonsiyum ve çene büyümesi (özellikle genç hastalarda) zamanla dişleri etkilemeye devam eder. Retainer (pekiştirici), bu dönemi yönetmek için kullanılan apareydir.

Neden Retainer Gerekir?

Ortodontik tedavi boyunca dişlerin etrafındaki kemik ve bağ dokusu yeniden şekillenir. Braket ya da plak çıktığında bu doku tam olarak olgunlaşmamıştır; dişler üzerine etki eden kuvvetler dengelenmeden bırakılırsa relaps (geri kayma) olabilir.

Her hastada relaps riski aynı değildir. Başlangıçtaki düzensizliğin türü, çene büyüme yönü ve hastanın biyolojik yanıtı belirleyicidir. Bu nedenle retainer planı kişiye özgü değerlendirilir.

Retainer Çeşitleri

Sabit (Lingual) Retainer

İnce bir tel, dişlerin iç yüzeyine (dil tarafına) yapıştırılır. Hasta tarafından çıkarılıp takılamaz; sürekli yerinde kalır.

• Uyum gerektirmez, kullanıcıya bağlı değildir
• Ön dişleri hedefler; arka bölgede genellikle uygulanmaz
• Düzenli temizlik gerektirir; çevresinde diş taşı birikimi izlenmelidir
• Kırılma veya yapıştırıcının açılması durumunda kontrol gerekir

Çıkarılabilir Retainer

İki temel tipi vardır: klasik tel-akrilik Hawley retaineri ve şeffaf plak benzeri vakum-form (Essix) retaineri.

• Belirli saatler giyilmesi gerekir; uyum önemlidir
• Temizliği kolaydır; ayrı yıkanabilir
• Hawley tipi daha dayanıklıdır; şeffaf tip yıpranabilir ve renk değiştirebilir
• Kaybolma veya hasar görme riski vardır

Birçok vakada sabit ve çıkarılabilir retainer birlikte kullanılır.

Ne Kadar Kullanılır?

Belirli bir standart yoktur; mevcut kanıtlar uzun süreli, hatta belirsiz süreli kullanımı desteklemektedir. Genel uygulama:

• İlk 1 yıl: Çıkarılabilir retainer günlük saatlerce (genellikle gece dahil) kullanılır.
• Sonraki dönem: Gece kullanımına geçilebilir; ancak bu süreç değişkendir.
• Sabit retainer: Sorun yoksa yerinde kalabilir; kontrollerde değerlendirilir.

Retaineri bırakmak için bir yaş ya da süre garantisi yoktur. Dişlerin stabil göründüğü durumlarda bile yaşla birlikte fizyolojik değişiklikler olabilir.

Bakım ve Dikkat Edilecekler

• Sabit retainerin çevresini her gün diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizleyin.
• Çıkarılabilir retaineri soğuk suyla yıkayın; sıcak su deformasyona yol açabilir.
• Retaineri çıkarırken sabit tutmaya çalışmayın; zamanla aşınma veya kırılma olabilir.
• Düzenli ortodonti kontrollerinde retainerin durumu değerlendirilmelidir.

Retainer Kullanılmazsa Ne Olur?

Bir süre sonra daha önce tedavi edilen düzensizlik kısmen ya da tamamen geri dönebilir. Bu durum her hastada aynı hızda gerçekleşmez; bazı hastalarda yıllar içinde kademeli, bazılarında daha hızlı olabilir. Relaps olduğunda yeniden tedavi gerekip gerekmeyeceği klinik değerlendirmeyle belirlenir.

Tedavi ne kadar iyi giderse gitsin, retainer süreci bu yatırımın korunmasıdır.

İlgili sayfalar: Şeffaf plak ortodonti · Braketli ortodonti · Lingual retainer varken diş ipi